Over Eva — Eva de Klerk

“Geen geld verdienen aan de stad, maar geld verdienen in de stad”

Bestel het boek van Eva bij Valiz:

“Make Your City geeft een fascinerend beeld van twintig jaar pionieren in de stad, aangevuld met de lessen die daaruit te trekken zijn. In 1999 trok een bont gezelschap van skateboarders tot theatermakers en bijstandsmoeders in de toen verlaten scheepsbouwloods op de NDSM-werf in Amsterdam-Noord. Op eigen kracht ontwikkelden zij een toekomststrategie voor het gebouw en zijn omgeving: geen sloop maar herbestemming; een plek voor kleine maakindustrie en kunstenaars; geen tijdelijke invulling maar juist continuïteit; zelfbeheer door eigendom. Zij zagen stad en gebouw als een geheel, een casco dat flexibel kan worden ingevuld, steeds veranderend zonder het verleden uit te wissen. Ondanks gretige marktpartijen, politieke verwikkelingen en financiële problemen staan de doelstellingen van de initiatiefnemers twintig jaar later nog steeds overeind.

Eva de Klerk is een van de initiatiefnemers van de herontwikkeling van de NDSM Scheepsbouwloods. In dit handboek trekt zij lessen uit twintig jaar zelfontwikkeling van de stad, van filosofie tot realisatie. Hoe organiseer je, hoe financier je, hoe bouw je? Dit boek inspireert; het is een gids waarmee je zelf de stad kan vormgeven.”

Wat inspireerde Eva?
Eva vindt haar inspiratie en motivatie begin jaren negentig in Amsterdam. Een leuke maar ook roerige tijd waarin de overheid besluit tot grootschalige stadsvernieuwing. Alles moet beter, groter, maar vooral nieuwer. En dat betekent helaas ook de sloop van vele prachtige monumentale (haven)gebouwen langs de rivier het IJ.

Waarom niet voortbouwen op al het moois dat er al is?
Tijdens deze periode zijn er ongelofelijk veel bijzondere initiatieven die plaatsvinden in de leegstaande pakhuizen in Amsterdam. Initiatieven van creatievelingen, jongeren, vluchtelingen en kleurrijke stadsnomaden. Maar met de komst van de stadsvernieuwing dienen al deze initiatieven plaats te maken voor grootschalige nieuwbouw. Nieuwbouw waarbij voor de monumentale gebouwen en hun bewoners en gebruikers simpelweg geen plaats meer is. En juist dát verbaasde Eva. Want waarom moesten al die prachtige initiatieven in godsnaam weg? Waarom werd er niet gewoon voortgebouwd op al het mooie dat er al was? Dus niet in plaats van, maar juist samen mét?

Bruggen slaan tussen oud en nieuw
De vraag was dus, hoe kunnen we er voor zorgen dat de gebruikers van die oude gebouwen niet zo maar aan de kant gezet kunnen worden maar in plaats daarvan juist invloed kunnen uitoefenen op hun omgeving, zodat ze ook daadwerkelijk mee kunnen ontwikkelen? Initiatieven en ideeën kunnen aandragen? Mee kunnen beslissen? Dat er nieuwbouw nodig was, stond ook voor Eva als een paal boven water. Maar waarom alleen nieuwbouw? Waarom geen mix van oud en nieuw? Met ruimte voor oude en nieuwe gebouwen, gebruikers en bewoners.

En hier komt Eva tot haar recht. Op het snijvlak tussen oud en nieuw, tussen bestaande gebruikers, pioniers, kleine ondernemers en creatievelingen aan de ene kant en banken, overheden en projectontwikkelaars aan de andere kant. Eva slaat een brug tussen twee ogenschijnlijke tegenstellingen en zorgt er voor dat het een niet ten koste gaat van het ander, dat de twee tegenpolen elkaar versterken. Zodat min en min plus wordt.

De stad van erbij horen
Eva staat dan ook voor een andere manier van stedelijke ontwikkeling. Ze staat voor een inclusieve en rechtvaardige stad waar plaats is voor iedereen. Waar niet alleen economisch rendement maar ook maatschappelijke opbrengsten tellen. Waar ruimte is voor kleinschalige bedrijvigheid, eigen initiatief en subculturen. Denk ook aan groepen als skaters die overal weggestuurd worden maar die juist een veilige omgeving zoeken waar zij zich kunnen ontplooien. Waar zij zich thuis voelen. Deze groepen geven kleur en identiteit aan een stad en verdienen ook een betaalbare plek in de stad. Door er voor te zorgen dat er plek is voor iedereen, wordt tweedeling en gentrificatie tegengegaan en dat is waar Eva zich hard voor maakt.

De Stad als Casco
Eva werkt volgens de principes van De Stad als Casco. Een alternatieve stedenbouwkundige strategie die uitgaat van de ontwikkeling van de stad van onderaf. Het is Eva’s wapen in de strijd tegen gemeenten die een stad als een tabula rasa zien, vastgoed cowboys die de stad beschouwen als een belegging en de mensen die er wonen, werken en leven als ‘collateral damage’. De stad is immers geen jungle van gebouwen die verhandeld kunnen worden, maar een casco dat stedelijkheid, werk, kunst, innovatie, architectuur, voedselbereiding, slapen, en nog véél meer mogelijk maakt.

De rol van Eva
Het proces van community building staat centraal in het werk van Eva. Zonder mensen is er immers geen project. Er moet een groep zijn die groot genoeg is om een plek tot leven te wekken. Die groep moet daarbij niet alleen de vrijheid nemen, maar ook krijgen, om zelf keuzes te kunnen maken en te ondernemen. De groep moet verantwoordelijkheid kunnen nemen en dragen. Geen zeggenschap zonder risico dus.

Bij dit proces is begeleiding, sturing en coaching nodig. En op dit gebied is Eva van onschatbare waarde. Het is haar rol om die groep te lokaliseren, bij elkaar te brengen en te activeren. Door haar ervaringen te delen en te adviseren hoe de groep zelf een project kan opzetten, continueren en financieren.

Eva gelooft in de ideeënkracht van mensen en ziet een overvloed aan expertise, creativiteit, diensten, maar ook ook financiële middelen binnen een community die voor anderen (inclusief de groep zelf) vaak onzichtbaar blijven. Eva is in staat om al deze ‘assets’ in een groep naar boven te halen en te activeren.

Dus wanneer heb je Eva nodig?
Het is Eva’s passie en talent om een groep mensen bij elkaar te brengen, om samen met hen bijzondere projecten op te zetten, te netwerken en financiers te enthousiasmeren voor een goed concept en daarmee de stad niet alleen verder te ontwikkelen maar ook ongelijkheid en gentrificatie tegen te gaan en daarmee juist diverser en leefbaarder te maken. Een stad waar meer ruimte is voor eigen initiatief, diversiteit, kleinschalige bedrijvigheid en een betaalbare plek voor iedereen die naar eigen inzicht wil kunnen wonen, leven en werken.

Is je interesse gewekt?
We kunnen ons goed voorstellen dat je zoiets hebt van, hier willen wij ook iets mee. Of sterker: hier moeten wij ook iets mee. Onze stad, buurt of plek heeft ook iemand als Eva nodig. En dat kan. Stuur Eva een berichtje en we bekijken samen hoe Eva ook jouw stad, buurt of plek kan helpen weer een beetje mooier, diverser en leefbaarder te maken.